Жаңалықтар

Қазақ тілінен 10-11 сынып бағдарламасы

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
20___ жылғы  _____________№ ___ бұйрығына қосымша
Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2017 жылғы « ___ » _________№ 352 бұйрығына174 – қосымша
Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 3 сәуірдегі№115 бұйрығына392-қосымша

 

 

 

Жалпы орта білім беру деңгейінің қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын гуманитарлық бағыттағы мамандандырылған «Абай мектептері» желісіндегі  10-11-сыныптарына арналған «Қазақ тілі» пәнінен жаңартылған мазмұндағы  үлгілік оқу бағдарламасы

(оқыту қазақ тілінде)

1-тарау. Жалпы ережелер

  1. Оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы №1080 қаулысымен бекітілген Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленген.
  2. Қазақ тілі – ұлттың ұлт ретінде сақталуының кепілі, тарихы, болмысы. Қазақ тілі – қазақ мәдениетінің сақталатын орны, жеткізілетін құралы.

Қазақ тілі – мемлекет құраушы ұлттың ана тілі  болғандықтан, сол ұлттың ішкі мазмұны, яғни, өзі. Қазақ тілі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі. Сондықтан  қазақ тілі пәнін оқытудың мақсаты – мемлекеттік тілді қадірлейтін, қоғамдық мәнін түсінетін тұлға қалыптастыру, қазақ әдеби тілі нормаларын сақтап, дұрыс қолдана білуге, оқушының  жалпы коммуникативтік дағдыларын жетілдіруге, шығармашылыққа, ең бастысы, орта мектепке сай линвистикалық білім беруге, тіл білімі терминдерін біліп, тіл бірліктерін түстеп тануға үйрету.

  1. «Қазақ тілі» оқу пәнін тереңдетіп оқытудың негізгі міндеттері:
  • Қазақ тілін Қазақстан Республикасының аумағында қоғамның барлық салаларында еркін қолдана білуі үшін білім алушының коммуникативтік дағдыларын жетілдіру, еркін сөйлеуге және сауатты жазуға үйрету. Ең басты, орта мектеп деңгейіне сай линвисткалық білім алуын қамтамасыз ету;
  • Мәтіннің типтерін, стилін, жанрын тану үшін мәтінді құрайтын барлық тілдік құралдарды: синтаксистік құрылымдарды, лексикалық бірліктерді, сөздің дыбыстық және морфемдік құрамын тануға үйрету.
  • Ауызша және жазбаша мәтінтудыру дағдыларын жетілдіру үшін орфоэпия және орфография нормаларын білу, сөйлеу мәдениетін және шешендік өнерді меңгеру, түрлі стильдер мен жанрларда мәтінтудыру тәсілдерін жетілдіру.

2- тарау. «Қазақ тілі» пәнінің мазмұнын ұйымдастыру

  1. «Қазақ тілі» пәні бойынша оқу жүктемесінің көлемі:
  • 10-сынып – аптасына _3_сағат, оқу жылында – __102__ сағат;
  • 11-сынып – аптасына _3_сағат, оқу жылында – __102__ сағат;

Білім алушыларға мұғалім мәтінтану мен мәтінтудыру дағдыларын жетілдіру арқылы өмірге қажет функционалды білім беруді көздейді. Мұның өзі орта мектеп деңгейіне сай лингвистикалық білім алуға негізделеді. Оқу мазмұны мәтінтану және мәтінтудырудан тұрады.

Мәтінтану, оның мазмұнын түсіну, ондағы негізгі және қосымша ойды, таба білу, мәтін бойынша сұрақтар құрастыра білумен қоса оның стилі мен жанрын, мәтіннің типтерін және әр типке тиісті қолданылатын тілдік құралдарын ажырата білуден тұрады.

Мәтінтудыру тыңдау және оқу арқылы мәтіннің мазмұнын айту кезінде орфоэпиялық нормаларды сақтаудан бастап тіл мәдениетінің талаптарын орындай отырып, шешен сөйлеу деңгейіне жетуді көздейді. Ал тыңдау және оқу арқылы барлық орфография және пунктуация талаптарын сақтай отырып, барлық стильдер мен жанрларда мәтін жаза алу мәтінтудыру дағдысын жетілдіруді көздейді.

  1. Бағдарламадағы оқу мазмұны мынандай бөлімдерден тұрады:
  2. Әдеби тіл нормалары:
  3. Лексикалық норма
  4. Грамматикалық норма
  5. Орфографиялық норма
  6. Орфоэпиялық норма
  7. Пунктуациялық норма
  8. Стилистикалық норма
  9. Коммуникативтік норма
  10. Мәтінтану
  11. Мәтіннің стильдік және жанрлық сипаттарын анықтау.
  12. Мәтіндерге салыстырма анализ жасау.
  13. Мәтінге шешендік талдау жасау.
  14. Мәтінді типтендіре білу және мәтін типтерін ажырату.

III. Мәтінтудыру

  1. Айтылым кезінде тіл мәдениеті талаптарын сақтау және шешен сөйлеу дағдыларын меңгеру, орфоэпиялық норманы сақтау.
  2. Фразаларға фонологиялық талдау жасай білу.
  3. Оқу және тыңдау арқылы жазу кезінде әдеби тіл номаларын, әсіресе, орфография мен пунктуация нормаларын қатаң сақтау.
  4. Түрлі стильдер мен жанрларда мәтінтудыру дағдысын жетілдіру.

10-сыныпқа арналған «Қазақ тілі» пәнінің базалық білім мазмұны

  • Грамматикалық норма

Графика, фонема, графема, таңба туралы білу, қазақ тілінің әліпбиіне талдау жасау, сөйлемдерге фонологиялық талдау жасау. Қазақ тіліндегі сөздердің сөзжасам тәсілдерімен, сөз жасаушы тілдік элементтермен, сөзжасамдық типтер мен тізбектермен, сөзжасамдық заңдылықтармен танысу. Туынды сөздер және олардың түрлері туралы мағлұмат алу. Сөзжасамның сөз таптарына қатысын қарастыру. Зат есім және оның жасалу жолдары, зат есімнің синтаксистік қызметі, күрделі түрлері туралы білу. Сын есім және оның түрлері, жасалу жолдары, шырай категориясы, сын есімнің синтаксистік қызметімен танысу.  Сан есім және оның лексика-семантикалық ерекшеліктері, мағыналық түрлері, есімдіктер және олардың морфологиялық ерекшеліктері және синтаксистік қызметі туралы білу.  Қазақ тіліндегі еркін тіркес, тұрақты тіркес, түйдекті тіркес ұғымдарымен танысу. Сөз тіркесінің аналитикалық және синтетикалық байланысы, есімді және етістікті тіркес, сөз тіркесінің байланысу тәсілдерін білу. Жай сөйлемнің жақты және жақсыз түрлерін басқа түрлерінен ажырата білу. Жорамалдау, болжау мәнді ситуативтік сөйлемдер мен номинативті сөйлемдерге талдау жасау.

  • Лексикалық норма

Лексикология ғылымын, оның түрлерін, ономасиология, семасиология, фразеология, лексикография ғылымдарымен танысу, олардың зерттеу объектілерін білу. Лексикологияның грамматикамен және фонетикамен байланысын түсіну, стильдік ерекшеліктері, грамматикалық сипаты, құрамы мен жасалуы туралы білу, фразеологизмдерді мақал-мәтелдерден және сөз тіркестерінен ажырату. Ауызекі сөйлеу стилі мен көркем әдебиет стильдерінің лексикасы мен тілін білу.

  • Орфографиялық норма

Қазақ тілінің дыбыстар жүйесін, үндестік заңын, сөз ішіндегі дыбыстық өзгерістер заңдылықтарымен танысу, оларды ескере отырып орфографиялық норманы сақтауды үйрену. Жалқы есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу. Фразеологизмдерді орфографиялық нормаға сай жазу. Түбір мен қосымша арасындағы орфографиялық норманы сақтау. Бірігу, қосарлану және тіркесу арқылы жасалған зат есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу. Күрделі сын есімдерді, күшейткіш буын арқылы жасалған сын есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу. Жинақтық, болжалдық, бөлшектік сан есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу. Сөз тіркестерін орфографиялық нормаға сай жазу.

  • Орфоэпиялық норма

Сөз ішіндегі және сөз аралығындағы ықпал заңдылықтарын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін дұрыс дыбыстау. Есім сөздерді орфоэпиялық нормаға сай айту. Фразеологизмдерді орфоэпиялық нормаға сай айту. Түбір мен қосымшаның арасындағы айтылым нормаларын сақтау. Бірігу, қосарлану және тіркесу арқылы жасалған зат есімдерді орфоэпиялық нормаға сай айту. Күрделі сын есімдерді, күшейткіш буын арқылы жасалған сын есімдерді орфоэпиялық нормаға сай айту. Сан есімдер мен есімдіктерді және олардың түрлерін орфоэпиялық нормаға сай айту. Сөз тіркестерін орфоэпиялық нормаға сай айту.

  • Пунктуациялық норма

Құрмалас сөйлемдердің ара жігін ажырату үшін қойылатын тыныс белгілер, төл сөздерге байланысты қойылатын тыныс белгілер, қабаттаса қойылатын тыныс белгілердің қойлуы.

  • Мәтінтану

Мәтін бойынша тілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазылу емлесін түсіну; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтіннен ономастикалық атауларды тауып, жасалу жолын талдау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтіндегі қорытынды бөлімінің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау.  Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау. Мәтіннен фразеологизмдерді тауып, мағынасын талдау. Мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру, белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша сөздерге морфологиялық талдау жасау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы). Мәтіннен зат есімдерді тауып, мағыналық тобын анықап, жасалу жолын анықтау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтіннен сын есімдерді тауып, мағыналық тобын табу, жасалу жолы бойынша талдау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру; белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтіннен сан есімдер мен есімдіктерді тауып, жасалу жолы мен сөйлемдегі қызметін талдау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы). Мәтіннен сөз тіркестерін тауып, байланысу тәсілін талдау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтін бойынша сөйлемдердің жасалу жолы мен түрлерін талдау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтін бойынша стильдік ерекшеліктерді талдау, жанрлық ерекшеліктерін анықтау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу.

7) Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету; оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру; сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау; юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып эссе жазуға дағдылану. Фразеологизмдерді, мақал-мәтелдерді қатыстырып мәтін құрау көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану; берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (қолхат, мінездеме, өтініш) тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету; оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру; терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, отырып ғылыми мақала, реферат құрастыру; кіріспе бөлімнен негізгі бөлімге өтуші сөйлем құрау дағдысын дамыту; коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып, сөйлеушіге әсер ету; оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру; сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып эссе жазуға дағдылану; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Кез келген тақырыпта репортаж құрастыру; негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту; тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.

11-сыныпқа арналған «Қазақ тілі» пәнінің базалық білім мазмұны

  • Грамматикалық норма

Етістік және оның зерттелуі, жіктелу ерекшеліктері, етістіктің категориялары, сөйлемдегі қызметі туралы білу. Үстеу және оның мағыналық түрлері, сөйлемдегі қызметі туралы білу. Шылау сөздер және олардың этимологиясымен, түрлерімен танысу. Құрмалас сөйлемнің қалыптасу жолдары, құрылымы мен жасалу жолдарын білу. Құрмалас сөйлемді жай сөйлемнен ажырату. Сабақтас құрмалас сөйлем және оның түрлерімен танысу, ажырату. Төл сөз бен автор сөзін ажырата білу, төл сөзді төлеу сөзге айналдыруды үйрену, ерекшеліктерін ескеру. Қазақ тілінің функционалдық стиль түрі ғылыми стильдің қолданылу аясы, лингвистикалық белгілері мен түрлерімен танысу. Ресми іс-қағаздар стилі мен публицистикалық стиль және олардың ерекшеліктері мен қолданылу аясын білу.

  • Лексикалық норма

Қазақ терминологиясы, оның пайда болуы мен дамуы, терминдерді жасаудың негізгі принциптері мен терминдерге қойылатын талаптарды білу. Үстеудің мағыналық түрлерінің қоданылу аясын түсіну және қолдана білу. Ғылыми стильдің лексикасын білу. Ресми іс-қағаздар стилі мен публицистикалық стильдің лексикасы мен тілдік бірліктерімен танысу.

  • Орфографиялық норма

Терминдерді орфографиялық нормаға сай жазу. Етістікті және оның категорияларын орфографиялық нормаға сай жазу. Күрделі үстеулерді орфографиялық нормаға сай жазу.  Шылауларды орфографиялық нормаға сай жазу. Ғылыми стильде кездесетін орфографиялық нормаларды сақтау.

  • Орфоэпиялық норма

Терминдерді орфоэпиялық нормаға сай айту, басқа тілдерден енген терминдерді қазақ тілінің айтылым заңдылықтарына сай айту. Етістікті және оның категорияларын орфоэпиялық нормаға сай айту. Күрделі үстеулерді орфоэпиялық нормаға сай айту. Шылауларды орфоэпиялық нормаға сай жазу. Ғылыми стильде кездесетін орфоэпиялық нормаларды сақтау.

  • Пунктуациялық норма

Жалғаулықсыз салалас құрмалас сөйлемдердің және оның түрлерінің тыныс белгілерін дұрыс қоюды үйрену. Шартты бағыныңқылы сабақтас,  қарсылықты  бағыныңқылы сабақтас, салыстырмалы бағыныңқылы сабақтас, себеп бағыныңқылы сабақтас, қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас, мақсат бағыныңқылы сабақтас, түсіндірмелі бағыныңқылы сабақтастардың тыныс белгілерін пунктуациялық нормаға сай қою. Төл сөз бен автор сөзінің арасына қойылатын тыныс белгілерін пунктуациялық нормаға сай қою.

  • Мәтінтану

Мәтін бойынша терминдер мен кірме сөздерді тауып, талдау жасау; мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы); мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Мәтін бойынша етістіктерді тауып, морфологиялық талдау жасау; мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Мәтіннен оқшау сөздерді тауып, қызметін түсіндіру; белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша үсеулерді тауып, оларға морфологиялық талдау жасау және сөйлемдегі қызметін анықтау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау. Мәтіннен ономастикалық атауларды тауып, жасалу жолын талдау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау. Мәтін бойынша құрмалас сөйлемдерге талдау жасау.

Мәтін мазмұнының маңыздылығын бағалау. Мәтіндегі ауыз-екі сөйлеу стиліне тән белгілер туралы айту. Мәтіннен сабақтас құрмалас сөйлемдерді тауып, мағыналық тобын табу, жасалу жолы бойынша талдау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша сөйлемдерге синтаксистік талдау жасау және сөйлемдерді жасау жолы мен мағынасы қарай бөлу, тыныс белгілерінің қойылу себептерін білу; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы); мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Мәтіннен ғылыми стильге тән белгілерді тауып, ойын нақты мысалдар арқылы дәлелдеу; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы); мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша ресми және публицистикалық стиль бедерлерін тауып, оларға тән белгілерді талдау; көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау; мәтінде көтерілген мәселенің (саяси-қоғамдық, тәрбиелік) маңыздылығын анықтап, баға беру. Мәтінді абзац пен бөліктерге бөлу, ойын (автордың көзқарасы мен ақпарат берілген тұстарын) дұрыс жүйелеп, логикалық және стильдік түзетулер енгізу, редакциялау.

  • Мәтінтудыру

Берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (кепілат, сенімхат, өтініш, хабарлама, т.б.); терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, ғылыми мақала, реферат құрастыру; сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; көркемдегіш құралдар мен көпмағыналы сөздерді қатыстырып мәтін құрастыру; негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту; әртүрлі дереккөздерден (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену. Риторикалық сұрақ қоя отырып, оған жауап беру; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Кез келген тақырыпта репортаж құрастыру; негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту; тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану. Фразеологизмдерді, мақал-мәтелдерді қатыстырып мәтін құрау; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану; берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (қолхат, мінездеме, өтініш); тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.  Ауызекі сөйлеу стилінде мәтін құрау барысында интонацияның құрамдас бөліктерін (кідіріс, темп) ұтымды қолдану. Риторикалық сұрақ қоя отырып, оған жауап беру. Тілдік көркемдегіш құралдарды пайдаланып эссе жазу; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Әртүрлі дереккөздерден (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектерден) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену. Сөйлем құрау барысында тілдік нормаларды сақтай отырып сөйлеу мәдениетін көрсету. Терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, белгілі бір затқа немесе құбылысқа анықтама, түсіндірме құрастыру.

Негізгі бөлімдегі барлық абзацтардың түйінін жасау дағдысын дамыту; теңеу, метафораларды қолданып, ойын көркем жеткізу; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану; кез келген тақырыпта үндеу құрастыру; юмор, сарказмды қолдануды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену.

Оқыту мақсаттарының жүйесі

  10 11
Грамматикалық норма

1.  Графика, фонема, графема, таңба туралы білу, қазақ тілінің әліпбиіне талдау жасау, сөйлемдерге фонологиялық талдау жасау;

2. Қазақ тіліндегі сөздердің сөзжасам тәсілдерімен, сөз жасаушы тілдік элементтермен, сөзжасамдық типтер мен тізбектермен, сөзжасамдық заңдылықтармен танысу. Туынды сөздер және олардың түрлері туралы мағлұмат алу. Сөзжасамның сөз таптарына қатысын қарастыру;

3. Зат есім және оның жасалу жолдары, зат есімнің синтаксистік қызметі, күрделі түрлері туралы білу;

4. Сын есім және оның түрлері, жасалу жолдары, шырай категориясы, сын есімнің синтаксистік қызметімен танысу;

5. Сан есім және оның лексика-семантикалық ерекшеліктері, мағыналық түрлері, есімдіктер және олардың морфологиялық ерекшеліктері және синтаксистік қызметі туралы білу;

6. Қазақ тіліндегі еркін тіркес, тұрақты тіркес, түйдекті тіркес ұғымдарымен танысу. Сөз тіркесінің аналитикалық және синтетикалық байланысы, есімді және етістікті тіркес, сөз тіркесінің байланысу тәсілдерін білу;

7.  Жай сөйлемнің жақты және жақсыз түрлерін басқа түрлерінен ажырата білу. Жорамалдау, болжау мәнді ситуативтік сөйлемдер мен номинативті сөйлемдерге талдау жасау

 

1. Етістік және оның зерттелуі, жіктелу ерекшеліктері, етістіктің категориялары , сөйлемдегі қызметі туралы білу;

2.  Үстеу және оның мағыналық түрлері, сөйлемдегі қызметі туралы білу;

3.  Шылау сөздер және олардың этимологиясымен, түрлерімен танысу;

4. Құрмалас сөйлемнің қалыптасу жолдары, құрылымы мен жасалу жолдарын білу. Құрмалас сөйлемді жай сөйлемнен ажырату;

5. Сабақтас құрмалас сөйлем және оның түрлерімен танысу, ажырату

6.Төл сөз бен автор сөзін ажырата білу, төл сөзді төлеу сөзге айналдыруды үйрену, ерекшеліктерін ескеру;

7. Қазақ тілінің функционалдық стиль түрі ғылыми стильдің қолданылу аясы, лингвистикалық белгілері мен түрлерімен танысу;

8. Ресми іс-қағаздар стилі мен публицистикалық стиль және олардың ерекшеліктері мен қолданылу аясын білу

Лексикалық норма

1. Лексикология ғылымын, оның түрлерін, ономасиология, семасиология, фразеология, лексикография ғылымдарымен танысу, олардың зерттеу объектілерін білу;

Лексикологияның грамматикамен және фонетикамен байланысын түсіну, стильдік ерекшеліктері, грамматикалық сипаты, құрамы мен жасалуы туралы білу, фразеологизмдерді мақал-мәтелдерден және сөз тіркестерінен ажырату;

2.  Ауызекі сөйлеу стилі мен көркем әдебиет стильдерінің лексикасы мен тілін білу

1. Қазақ терминологиясы, оның пайда болуы мен дамуы, терминдерді жасаудың негізгі принциптері мен терминдерге қойылатын талаптарды білу;

2.Үстеудің мағыналық түрлерінің қоданылу аясын түсіну және қолдана білу;

3. Ғылыми стильдің лекскасын білу;

4. Ресми іс-қағаздар стилі мен публицистикалық стильдің лексикасы мен тілдік бірліктерімен танысу

 

Орфографиялық норма

1. Қазақ тілінің дыбыстар жүйесін, үндестік заңын, сөз ішіндегі дыбыстық өзгерістер заңдылықтарымен танысу, оларды ескере отырып орфографиялық норманы сақтауды үйрену;

2. Жалқы есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу;

3.Фразеологизмдерді орфографиялық нормаға сай жазу;

4. Түбір мен қосымша арасындағы орфографиялық норманы сақтау;

5. Бірігу, қосарлану және тіркесу арқылы жасалған зат есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу;

6. Күрделі сын есімдерді, күшейткіш буын арқылы жасалған сын есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу;

7. Жинақтық, болжалдық, бөлшектік сан есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу;

8. Сөз тіркестерін орфографиялық нормаға сай жазу

1. Терминдерді орфографиялық нормаға сай жазу;

2. Етістікті және оның категорияларын орфографиялық нормаға сай жазу;

3. Күрделі үстеулерді орфографиялық нормаға сай жазу;

4. Шылауларды орфографиялық нормаға сай жазу;

5. Ғылыми стиль кезінде кездесетін орфографиялық нормаларды сақтау

Орфоэпиялық норма

1. Сөз ішіндегі және сөз аралығындағы ықпал заңдылықтарын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін дұрыс дыбыстау;

2. Есім сөздерді орфоэпиялық нормаға сай айту;

3. Фразеологизмдерді орфоэпиялық нормаға сай айту;

4. Түбір мен қосымшаның арасындағы айтылым нормаларын сақтау;

5. Бірігу, қосарлану және тіркесу арқылы жасалған зат есімдерді орфоэпиялық нормаға сай айту;

6. Күрделі сын есімдерді, күшейткіш буын арқылы жасалған сын есімдерді орфоэпиялық нормаға сай айту;

7. Сан есімдер мен есімдіктерді және олардың түрлерін орфоэпиялық нормаға сай айту;

8. Сөз тіркестерін орфоэпиялық нормаға сай айту

1. Терминдерді орфоэпиялық нормаға сай айту, басқа тілдерден енген терминдерді қазақ тілінің айтылым заңдылықтарына сай айту;

2. Етістікті және оның категорияларын орфоэпиялық нормаға сай айту;

3. Күрделі үстеулерді орфоэпиялық нормаға сай айту;

4. Шылауларды орфоэпиялық нормаға сай жазу;

5. Ғылыми стиль кезінде кездесетін орфоэпиялық нормаларды сақтау

Пунктуациялық норма

1. Жалғаулықсыз салалас құрмалас сөйлемдердің және оның түрлерінің тыныс белгілерін дұрыс қоюды үйрену;

2. Шартты бағыныңқылы сабақтас, қарсылықты  бағыныңқылы сабақтас, салыстырмалы бағыныңқылы сабақтас, себеп бағыныңқылы сабақтас, қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас, мақсат бағыныңқы сабақтас, түсіндірмелі бағыныңқылы сабақтастардың тыныс белгілерін пунктуациялық нормаға сай қою;

3. Төл сөз бен автор сөзінің арасына қойылатын тыныс белгілерін пунктуациялық нормаға сай қою

 

Мәтінтану

Мәтін бойынша тілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазылу емлесін түсіну; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтіннен ономастикалық атауларды тауып, жасалу жолын талдау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау. Мәтіннен фразеологизмдерді тауып, мағынасын талдау. Мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау; мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру; белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша сөздерге морфологиялық талдау жасау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы). Мәтіннен зат есімдерді тауып, мағыналық тобын анықап, жасалу жолын анықтау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтіннен сын есімдерді тауып, мағыналық тобын табу, жасалу жолы бойынша талдау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру; белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтіннен сан есімдер мен есімдіктерді тауып, жасалу жолы мен сөйлемдегі қызметін талдау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы). Мәтіннен сөз тіркестерін тауып, байланысу тәсілін талдау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтін бойынша сөйлемдердің жасалу жолы мен түрлерін талдау;әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу. Мәтін бойынша стильдік ерекшеліктерді талдау, жанрлық ерекшеліктерін анықтау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік); мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу.

 

Мәтін бойынша терминдер мен кірме сөздерді тауып, талдау жасау; мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы); мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Мәтін бойынша етістіктерді тауып, морфологиялық талдау жасау; мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Мәтіннен оқшау сөздерді тауып, қызметін түсіндіру; белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша үстеулерді тауып, оларға морфологиялық талдау жасау және сөйлемдегі қызметін анықтау; әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас,очерк)  терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау. Мәтіннен ономастикалық атауларды тауып, жасалу жолын талдау. Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау. Мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау. Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау. Мәтін бойынша құрмалас сөйлемдерге талдау жасау. Мәтін мазмұнының маңыздылығын бағалау. Мәтіндегі ауызекі сөйлеу стиліне тән белгілер туралы айту. Мәтіннен сабақтас құрмалас сөйлемдерді тауып, мағыналық тобын табу, жасалу жолы бойынша талдау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша сөйлемдерге синтаксистік талдау жасау және сөйлемдерді жасалу жолы мен мағынасы қарай бөлу, тыныс белгілерінің қойылу себептерін білу; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы); мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Мәтіннен ғылыми стильге тән белгілерді тауып, ойын нақты мысалдар арқылы дәлелдеу; ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы); мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру. Белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау. Мәтін бойынша ресми және публицистикалық стиль бедерлерін тауып, оларға тән белгілерді талдау; көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау; мәтінде көтерілген мәселенің (саяси-қоғамдық, тәрбиелік) маңыздылығын анықтап, баға беру. Мәтінді абзац пен бөліктерге бөлу, ойын (автордың көзқарасы мен ақпарат берілген тұстарын) дұрыс жүйелеп, логикалық және стильдік түзетулер енгізу, редакциялау.
Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету; оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру; сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау; юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып эссе жазуға дағдылану. Фразеологизмдерді, мақал-мәтелдерді қатыстырып мәтін құрау; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану; берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (қолхат, мінездеме, өтініш) тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерден (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету; оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру; терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып ғылыми мақала, реферат құрастыру; кіріспе бөлімнен негізгі бөлімге өтуші сөйлем құрау дағдысын дамыту; коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету; оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру; сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып эссе жазуға дағдылану; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерден (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектерден) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Кез келген тақырыпта репортаж құрастыру; негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту; тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.

 

Берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (кепілат, сенімхат, өтініш, хабарлама, т.б.); терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, ғылыми мақала, реферат құрастыру; сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; көркемдегіш құралдар мен көп мағыналы сөздерді қатыстырып мәтін құрастыру; негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту; әртүрлі дереккөздерден (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектерден) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену. Риторикалық сұрақ қоя отырып, оған жауап беру; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Кез келген тақырыпта репортаж құрастыру; негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту; тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану. Фразеологизмдерді, мақал-мәтелдерді қатыстырып мәтін құрау; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану; берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (қолхат, мінездеме, өтініш); тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.  Ауызекі сөйлеу стилінде мәтін құрау барысында интонацияның құрамдас бөліктерін (кідіріс, темп) ұтымды қолдану. Риторикалық сұрақ қоя отырып, оған жауап беру. Тілдік көркемдегіш құралдарды пайдаланып эссе жазу. Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау. Әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену. Сөйлем құрау барысында тілдік нормаларды сақтай отырып сөйлеу мәдениетін көрсету. Терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, белгілі бір затқа немесе құбылысқа анықтама, түсіндірме құрастыру.

Негізгі бөлімдегі барлық абзацтардың түйінін жасау дағдысын дамыту; теңеу, метафораларды қолданып, ойын көркем жеткізу; тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету. Ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану; кез келген тақырыпта үндеу құрастыру; юмор, сарказмды қолдануды үйрену; әртүрлі дереккөздерден (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену

Жалпы орта білім беру деңгейінің қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын гуманитарлық бағыттағы мамандандырылған «Абай мектептері» желісіндегі 10-11-сыныптарына арналған «Қазақ тілі»  пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасына қосымша

 

Жалпы орта білім беру деңгейінің қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын гуманитарлық бағыттағы мамандандырылған «Абай мектептері» желісіндегі  10-11-сыныптарына арналған «Қазақ тілі»  пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша  ұзақ мерзімді жоспар

10-сынып

Әдеби тіл нормалары Талдау мәтіндері Жоспардың  мазмұны Білім алушылар білуге тиісті оқу мақсаттары
Фонетика

1.             Графика. Таңба. Графема

1.1          Қазақ тілінің әліпбиі

1.2          А. Байтұрсынұлы жасаған әліпби

1.3          Дыбыс. Дыбыстың түрлері

1.4          Дауысты дыбыстар

1.5          Қазақ тілінің сингармонимз заңы және оның түрлері

1.6          Дауыссыз дыбыстар

1.7          Сөз ішіндегі дыбыстық өзгерістер заңдылығы

1.8          Диссимиляция құбылысы

1.9          Сөздерге және сөйлемге фонологиялық талдау жасау

 

Грамматикалық норма Графика, фонема, графема, таңба туралы білу, қазақ тілінің әліпбиіне талдау жасау, сөйлемдерге фонологиялық талдау жасау
Орфография лық норма Қазақ тілінің дыбыстар жүйесін, үндестік заңын, сөз ішіндегі дыбыстық өзгерістер заңдылықтарымен танысу, оларды ескере отырып орфографиялық норманы сақтауды үйрену
Орфоэпиялық норма Сөз ішіндегі және сөз аралығындағы ықпал заңдылықтарын сақтай отырып, сөздерді, сөз тіркестерін дұрыс дыбыстау
Мәтінтану

Мәтін бойынша тілдік бірліктерді орфографиялық нормаға сай жазылу емлесін түсіну

әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау;

жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік)

мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу

Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету;

оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып, эссе жазуға дағдылану

Лексика

2.              Лексикология: сөздік құрам

2.1           Тарихи лексикология: этимология

2.2           Ономасиология

2.3           Ономастика: антропонимика және топонимика

2.4           Семасиология

2.5            Фразеология

2.6           Лексикография

2.7           Лексикологияның грамматикамен байланысы

2.8           Лексикологияның фонетикамен байланысы

Лексикалық  норма Лексикология ғылымын, оның түрлерін, ономасиология, семасиология, фразеология, лексикография ғылымдарымен танысу, олардың зерттеу объектілерін білу. Лексикологияның грамматикамен және фонетикамен байланысын түсіну.
Орфография лық норма

Жалқы есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу.

 

Орфоэпиялық норма Ономастикалық атауларды, фразеологизмдерді дұрыс айту
Мәтінтану

Мәтіннен ономастикалық атауларды тауып, жасалу жолын талдау;

мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау.

Мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау.

Көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау

Мәтінтудыру

Фразеологизмдерді, мақал-мәтелдерді қатыстырып мәтін құрау; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану;

берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (қолхат, мінездеме, өтініш)

тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.

3.              Фразеология

3.1. Фразеологизмдер

3.2. Фразеологиялық мағынаның қалыптасуы

3.3. Фразеологизмнің құрам сипаты және компоненттердің байланысу түрлері

3.4. Фразеологизмдердің стильдік ерекшеліктері

3.5. Фразеологизмдердің сөзден және мақал-мәтелдерден айырмашылығы мен ұқсастықтары

3.6. Фразеологиязмдердің грамматикалық сипаты

3.7. Фразеологизмдердің жасалуына арқау болатын ұйытқы сөздер

3.8. Фразеологиялық калька

 

Лексикалық норма Фразеологизмдердің стильдік ерекшеліктері, грамматикалық сипаты, құрамы мен жасалуы туралы білу, фразеологизмдерді мақал-мәтелдерден және сөз тіркестерінен ажырату.
Орфография лық норма Фразеологизмдерді орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Фразеологизмдерді орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтіннен фразеологизмдерді тауып, мағынасын талдау;

мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау;

мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру;

белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау.

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттар алу, сілтеме жасауды үйрену

4.  Сөзжасам

4.1. Сөз жасаудың тәсілдері

4.2. Сөз жасаушы тілдік элементтер

4.3. Сөзжасамдық типтер мен тізбектер

4.4. Сөзжасам үлгілері

4.5.Туынды сөздер және олардың түрлері

4.6. Сөзжасамдық заңдылықтар

4.7. Сөзжасамдық мағына

4.8. Сөзжасамның сөз таптарына қатысы

4.9. Қазақ тілінің сөзжасам жүйесі

Грамматикалық норма

Қазақ тіліндегі сөздердің сөзжасам тәсілдерімен, сөз жасаушы тілдік элементтермен, сөзжасамдық типтер мен тізбектермен, сөзжасамдық заңдылықтармен танысу. Туынды сөздер және олардың түрлері туралы мағлұмат алу. Сөзжасамның сөз таптарына қатысын қарастыру.

 

Орфография лық норма Түбір мен қосымша арасындағы орфографиялық норманы сақтау
Орфоэпиялық норма Түбір мен қосымшаның арасындағы айтылым нормаларын сақтау
Мәтінтану

Мәтін бойынша сөздерге морфологиялық талдау жасау.

Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау.

Мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру

ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы)

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету;

оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру;

терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, ғылыми мақала, реферат құрастыру;

кіріспе бөлімнен негізгі бөлімге өтуші сөйлем құрау дағдысын дамыту

5.              Зат есімнің жеке сөз табы ретінде танылуы

5.1. Зат есімнің жасалу жолдары

5.2. Зат есімнің түрлену жүйелері

5.3. Жақтылық және жақсыздық категориясы

5.4. Зат есімдердің лексика-семантикалық сипаттамасы

5.5. Деректі және дерексіз зат есімдер

5.6. Зат есімнің морфологиялық белгілері

5.7. Зат есімнің синтаксистік қызметі

5.8. Бірігу арқылы жасалған зат есімдер

5.9. Қосарлану арқылы жасалған зат есімдер

5.10 Тіркесу арқылы жасалған зат есімдер

Грамматика лық норма Зат есім және оның жасалу жолдары, зат есімнің синтаксистік қызметі, күрделі түрлері туралы білу
Орфография лық норма Бірігу, қосарлану және тіркесу арқылы жасалған зат есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Бірігу, қосарлану және тіркесу арқылы жасалған зат есімдерді орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтіннен зат есімдерді тауып, мағыналық тобын анықап, жасалу жолын анықтау;

әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау

жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік)

мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу

Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету;

оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып, эссе жазуға дағдылану

6.  Сын есім. Етістікпен тіркескен сын есімдер

6.1. Сын есімдердің жасалу жолдары

бойынша туатын сын есімдер

6.3. Семантикалық тәсіл бойынша туатын сын есімдер

6.4. Синтетикалық тәсіл арқылы туатын сын есімдер

6.5. Сын есімнің морфологиялық құрылымы

6.6. Күрделі сын есімдер

6.7. Сын есімнің шырай категориясы

6.8. Сын есімнің синтаксистік

қызметі

 

Грамматикалық норма Сын есім және оның түрлері, жасалу жолдары, шырай категориясы, сын есімнің синтаксистік қызметімен танысу
Орфография лық норма Күрделі сын есімдерді, күшейткіш буын арқылы жасалған сын есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Күрделі сын есімдерді, күшейткіш буын арқылы жасалған сын есімдерді орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтіннен сын есімдерді тауып, мағыналық тобын табу, жасалу жолы бойынша талдау;

мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау.

Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру;

белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау;

ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену

7.Сан есім категориясы

7.1. Сан есімнің лексика-семантикалық ерекшеліктері

7.2. Сан есімнің сөзжасамы

7.3. Сан есімнің мағыналық түрлері

7.4. Сан есімнің синтаксистік қызметі

7.5. Есімдіктер. Есімдіктің лексика-семантикалық сипаты

7.6. Есімдіктің морфологиялық ерекшеліктері

7.7. Есімдіктің синтаксистік қызметі

Грамматика лық норма Сан есім және оның лексика-семантикалық ерекшеліктері, мағыналық түрлері, есімдіктер және олардың морфологиялық ерекшеліктері және синтаксистік қызметі туралы білу
Орфография лық норма Жинақтық, болжалдық, бөлшектік сан есімдерді орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Сан есімдер мен есімдіктерді және олардың түрлерін орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтіннен сан есімдер мен есімдіктерді тауып, жасалу жолы мен сөйлемдегі қызметін талдау.

Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау.

мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру

ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы)

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету;

кез келген тақырыпта репортаж құрастыру;

негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту;

тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.

8. Еркін тіркес

8.1. Тұрақты тіркес

8.2 Түйдекті тіркестер

8.3. Сөз тіркестерінің байланысу тәсілдері мен тұлғалары

8.4. Сөз тіркесінің құрылысы

8.5.Аналитикалық байланыс

8.6. Синтетикалық байланыс

8.7.Есімді және етістікті сөз тіркестері

8.8.Қабыса байланысқан сөз тіркестері

8.9.Меңгеріле байланысқан сөз тіркестері

8.10.Матаса байланысқан сөз тіркестері

8.11 Жанаса байланысқан сөз тіркестері

8.12 Үстеулер қатысқан есімді тіркестер

8.13. Көсемшелі сөз тіркестері

 

Құрамында біріккен, қос, қысқарған, тіркесті сөздері көп мәтіндер

 

Құрамында біріккен жер-су аттары жиі кездесетін мәтіндер

 

Құрамында қысқарған сөздер кездесетін университет тарихына қатысты мәтіндер

Грамматика лық норма Қазақ тіліндегі еркін тіркес, тұрақты тіркес, түйдекті тіркес ұғымдарымен танысу. Сөз тіркесінің аналитикалық және синтетикалық байланысы, есімді және етістікті тіркес, сөз тіркесінің байланысу тәсілдерін білу
Орфография лық норма Сөз тіркестерін орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Сөз тіркестерін орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтіннен сөз тіркестерін тауып, байланысу тәсілін талдау,;

әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік) мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет),  фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу

Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету;

оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып, эссе жазуға дағдылану

Жай сөйлем синтаксисі

9. Бір құрамды жай сөйлемдердің құрылымдық, семантикалық ерекшеліктері

9.1. Белгілі жақты сөйлем

9.2. Белгісіз жақты сөйлем

9.3. Жалпылама жақты сөйлем

9.4. Жақсыз сөйлемдер

9.5. Етістікті және есімді жақсыз сөйлемдер

9.6. Субъектінің қалып-күйін білдіретін жақсыз сөйлемдер

9.7. Модальді жақсыз сөйлемдер

9.8. Номинативті сөйлемдер

9.9. Сілтеу мәнді сөйлемдер

9.10. Жорамалдау, болжау мәнді ситуативтік сөйлемдер

Грамматика лық норма Жай сөйлемнің жақты және жақсыз түрлерін басқа түрлерінен ажырата білу. Жорамалдау, болжау мәнді ситуативтік сөйлемдер мен номинативті сөйлемдерге талдау жасау
Мәтінтану

Мәтін бойынша сөйлемдердің жасалу жолы мен түрлерін талдау;

әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау; жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік);

мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу

Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету;

оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып, эссе жазуға дағдылану

10. Қазақ тіліндегі функционалдық стильдер. Ауызекі сөйлеу стилі

10.1. Ауызекі сөйлеу стилінің лингвистикалық белгілері

10.2. Ауызекі сөйлеу стилінің лексикасы

10.3 Ауызекі сөйлеу стилінің морфологиясы

10.4 Ауызекі сөйлеу стилінің синтаксисі

10.5 Көркем әдебиет стилі

10.6. Көркем әдебиет стилінің лексикасы

10.7. Көркем әдебиет стилінің қолданылу аясы

10.8. Көркем әдебиет стилінің ерекшеліктері

10.9. Жазушы стилі

Грамматика лық норма Ауызекі сөйлеу және көркем әдебиет стильдерінің лингвистикалық белгілері мен морфологиясымен танысу
Лексикалық норма Ауызекі сөйлеу стилі мен көркем әдебиет стильдерінің лексикасы мен тілін білу
Мәтінтану

Мәтін бойынша стильдік ерекшеліктерді талдау, жанрлық ерекшеліктерін анықтау; мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау;

жоспар түрлерін құру (қарапайым, күрделі, тезистік)

мәтіннен көркемдегіш құралдарды (теңеу, эпитет), фразеологизмдер мен мақал-мәтелдерді табу

Мәтінтудыру

Коммуникативтік тактика формаларын орынды қолданып сөйлеушіге әсер ету;

оқшау сөздерді қатыстырып диалог құрастыру;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

Юмор, сарказмдарды қатыстыра отырып, эссе жазуға дағдылану

11-сынып

Әдеби тіл нормалары Талдау мәтіндері Жоспардың  мазмұны Білім алушылар білуге тиісті оқу мақсаттары
Терминология

1.Қазақ терминологиясы

1.1. Тіл білімі терминдері

1.2.Терминдердің құрылымы мен лексика-грамматикалық ерекшеліктері

1.3. Терминдер жасаудың негізгі принциптер

1.4. Өзге тілдерден аударылып енген терминдер

1.5. Аударылмай енген терминдер

1.6. Терминнің тілдік сипаты

1.7. Халықаралық терминдер

1.8. Терминге қойылатын талаптар

 

Лексикалық  норма Қазақ терминологиясы, оның пайда болуы мен дамуы, терминдерді жасаудың негізгі принциптері мен терминдерге қойылатын талаптарды білу
Орфография лық норма Терминдерді орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Терминдерді орфоэпиялық нормаға сай айту, басқа тілдерден енген терминдерді қазақ тілінің айтылым заңдылықтарына сай айту
Мәтінтану

Мәтін бойынша терминдер мен кірме сөздерді тауып, талдау жасау;

мәтін үзінділері бойынша болжам жасау, сөйлемдердегі ойды жалғастыру;

ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы);

мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру

Мәтінтудыру

Берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (кепілхат, сенімхат, өтініш, хабарлама, т.б.);

терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, ғылыми мақала, реферат құрастыру;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену

2.Етістіктің қазақ тіл білімінде зерттелуі

2.1. Етістіктің жіктелу ерекшеліктері

2.2. Салттық және сабақтылық категориясы

2.3. Етіс категориясы

2.4. Шақ категориясы

2.5. Рай категориясы

2.6. Есімшелер категориясы

2.7. Көсемшелер категориясы

2.8. Амалдың өту сипаты категориясы

2.9. Етістіктің сөйлемдегі қызметі

 

Грамматикалық норма Етістік және оның зерттелуі, жіктелу ерекшеліктері, етістіктің категориялары, сөйлемдегі қызметі туралы білу
Орфографиялық норма Етістікті және оның категорияларын орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Етістікті және оның категорияларын орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтін бойынша етістіктерді тауып, морфологиялық талдау жасау;

мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау.

Мәтіннен оқшау сөздерді тауып, қызметін түсіндіру;

белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау.

Мәтінтудыру

Көркемдегіш құралдар мен көп мағыналы сөздерді қатыстырып мәтін құрастыру;

негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту;

әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену; риторикалық сұрақ қоя отырып, оған жауап беру.

3.Үстеудің жалпы сипаттамасы

3.1.Үстеудің лексика-грамматикалық топтары: мезгіл және мекен үстеулері

3.2. Мөлшер және сын-қимыл үстеулері

3.3. Күшейткіш үстеулер

3.4. Мақсат үстеулері

3.5. Себеп-салдар үстеулері

3.6.Үстеулердің сөйлем мүшесі қызметінде жұмсалуы

3.7.Үстеулердің басқа сөз таптарымен тіркесу дәрежесі

3.8. Үстеулердің сөйлемдегі қызметі

 

Сипаттау мәтіндері Грамматикалық норма Үстеу және оның мағыналық түрлері, сөйлемдегі қызметі туралы білу
Лексикалық норма Үстеудің мағыналық түрлерінің қоданылу аясын түсіну және қолдана білу
Орфография лық норма Күрделі үстеулерді орфографиялық нормаға сай жазу
Орфоэпиялық норма Күрделі үстеулерді орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтін бойынша үсеулерді тауып, оларға морфологиялық талдау жасау және сөйлемдегі қызметін анықтау;

әртүрлі графиктік мәтіндердегі (кесте, диаграмма, сызба, шартты белгі) мәліметтерді талдау, негізгі үрдістерді анықтау;

мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау;

көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету;

кез келген тақырыпта репортаж құрастыру;

негізгі бөлімде тақырыптық, қолдаушы, қорытынды сөйлемдерді дұрыс қолдануды дамыту;

тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану

4.Шылау сөздер, олардың этимологиясы

4.1. Жалғаулықтар: ыңғайластық жалғаулықтар

4.2. Қарсылық мәнді жалғаулықтар

4.3. Талғау мәнді жалғаулықтар

4.4. Себеп мәнді жалғаулықтар

4.5. Салдар мәнді жалғаулықтар

4.6. Шарт мәнді жалғаулықтар

4.7. Септеуліктер

4.8. Демеуліктер

Грамматикалық норма

Шылау сөздер және олардың этимологиясымен, түрлерімен танысу

 

Орфографиялық норма Шылауларды орфографиялық нормаға сай жазу.
Орфоэпиялық норма Шылауларды орфоэпиялық нормаға сай айту
Мәтінтану

Мәтіннен ономастикалық атауларды тауып, жасалу жолын талдау.

Мәтіннен автор позициясын және жалпы ақпаратты анықтау.

Мәтіндегі қорытынды бөлімнің орнына өз біліміне сүйеніп қорытынды жасау;

көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау

Мәтінтудыру

Фразеологизмдерді, мақал-мәтелдерді қатыстырып мәтін құрау; көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану;

берілген үлгі бойынша заң баптарын, қызметтік хаттар, іс-қағаздарын (қолхат, мінездеме, өтініш)

тақырыпқа сәйкес теория, фактілер, идея, ақпараттар, паралелдеу, аналогия, ассосация, теңеу, сұрақтар қою, т.б. қолданып, дәлелдеуге дағдылану.

5.Құрмалас сөйлем синтаксисі

5.1 Құрмалас сөйлемнің қалыптасу жолдары

5.2. Құрмалас сөйлемнің өзіндік белгілері

5.3. Құрмалас сөйлемнің жай сөйлемнен өзгешелігі

5.4. Құрмалас сөйлемнің құрылымы

5.5. Құрмалас сөйлемнің жасалу жолдары

5.6. Құрмалас сөйлем компоненттерінің орналасу тәртібі

5.7.  Құрмалас сөйлемнің түрлері. Салалас құрмалас сөйлем

5.8  Жалғаулықсыз салалас құрмалас

5.9.  Жалғаулықты салалас құрмалас

5.10  Салалас құрмалас сөйлемнің мағыналық түрлері

Грамматикалық норма Құрмалас сөйлемнің қалыптасу жолдары, құрылымы мен жасалу жолдарын білу. Құрмалас сөйлемді жай сөйлемнен ажырату
Пунктуациялық  норма Жалғаулықсыз салалас құрмалас сөйлемдердің және оның түрлерінің тыныс белгілерін дұрыс қоюды үйрену
Мәтінтану

Мәтін бойынша құрмалас сөйлемдерге талдау жасау;

тыныс белгілерінің қойылу себептерін білу;

мәтін мазмұнының маңыздылығын бағалау;

мәтіндегі ауызекі сөйлеу стиліне тән белгілер туралы айту

Мәтінтудыру

Ауызекі сөйлеу стилінде мәтін құрау барысында интонацияның құрамдас бөліктерін (кідіріс, темп) ұтымды қолдану.

Риторикалық сұрақ қоя отырып, оған жауап беру.

Тілдік көркемдегіш құралдарды пайдаланып, эссе жазу

6.Сабақтас құрмалас сөйлем

6.1. Көсемше, есімше шартты рай арқылы жасалған сабақтас құрмалас сөйлемдер

6.2.Мезгіл бағыныңқылы сабақтас

6.3.Шартты бағыныңқылы сабақтас

6.4.Қарсылықты  бағыныңқылы сабақтас

6.5. Салыстырмалы бағыныңқылы сабақтас

6.6. Себеп бағыныңқылы сабақтас

6.7. Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас

6.8. Мақсат бағыныңқылы сабақтас

6.9. Түсіндірмелі бағыныңқылы сабақтас

 

Грамматика лық норма Сабақтас құрмалас сөйлем және оның түрлерімен танысу, ажырату
Пунктуация лық  норма

Шартты бағыныңқылы сабақтас, қарсылықты  бағыныңқылы сабақтас, салыстырмалы бағыныңқылы сабақтас, себеп бағыныңқылы сабақтас, қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас, мақсат бағыныңқылы сабақтас, түсіндірмелі бағыныңқылы сабақтастардың тыныс белгілерін пунктуациялық нормаға сай қою

 

Мәтінтану

Мәтіннен сабақтас құрмалас сөйлемдерді тауып, мағыналық тобын табу, жасалу жолы бойынша талдау;

мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау; мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру;

белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау.

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету.

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау;

ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену; әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену

7.Төл сөз, төлеу сөз және автор сөзі

7.1. Төл сөздің құрылымдық мазмұны

7.2. Төлеу сөздің түрлері (тәуелді сөз, ұсынылған сөз)

7.3. Төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылықтары мен ұқсастықтары

7.4. Төл сөзді төлеу сөзге айналдырғанда кездесетін ерекшеліктер

7.5. Хабарлы сөйлемді төлеу сөзге айналдыру

7.6. Сұраулы сөйлемді төлеу сөзге айналдыру

7.7. Диалог

7.8. Төл сөз бен автор сөзінің тыныс белгілері

Грамматика лық норма Төл сөз бен автор сөзін ажырата білу, төл сөзді төлеу сөзге айналдыруды үйрену, ерекшеліктерін ескеру
Пунктуация лық  норма Төл сөз бен автор сөзінің арасына қойылатын тыныс белгілерін пунктуациялық нормаға сай қою
Мәтінтану

Мәтін бойынша сөйлемдерге синтаксистік талдау жасау және сөйлемдерді жасау жолы мен мағынасына қарай бөлу, тыныс белгілерінің қойылу себептерін білу;

ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы);

мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру

Мәтінтудыру

Сөйлем құрау барысында тілдік нормаларды сақтай отырып, сөйлеу мәдениетін көрсету;

терминдер мен кәсіби сөздерді қолдана отырып, белгілі бір затқа немесе құбылысқа анықтама, түсіндірме құрастыру.

негізгі бөлімдегі барлық абзацтардың түйінін жасау дағдысын дамыту;

теңеу, метафораларды қолданып, ойын көркем жеткізу

8. Қазақ тілінің функционалдық стильдері . Ғылыми стиль, ерекшеліктері

8.1. Ғылыми стильдің лексикасы

8.2 Ғылыми стильдің қолданылу аясы

8.3. Ғылыми стильдің мақсаты

8.4. Ғылыми стильдің стильдік сипаттары

8.5.Ғылыми стильдің тілдік амал-тәсілдері

8.6.Ғылыми стильдің лингвистикалық белгілері

8.7. Ғылыми шығармалар түрлері

8.8. Ғылыми терминологияның элементтері

 

Грамматика лық норма Қазақ тілінің функционалдық стиль түрі, ғылыми стильдің қолданылу аясы, лингвистикалық белгілерімен, түрлерімен танысу
Лексикалық норма Ғылыми стильдің лекскасын білу
Орфография лық норма Ғылыми стильде кездесетін орфографиялық нормаларды сақтау
Орфоэпиялық норма Ғылыми стильде кездесетін орфоэпиялық нормаларды сақтау
Мәтінтану

Мәтіннен ғылыми стильге тән белгілерді тауып, ойын нақты мысалдар арқылы дәлелдеу;

ғылыми стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, ұғымдар, шартты белгілер, синтаксистік құрылымы)

мәтінде көтерілген мәселені, автор позициясын талдай отырып, негізгі ойды анықтау.

мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, талқылау сұрақтарын құрастыру

белгілі бір мәтіндерді салыстыру, айырмашылықтары мен ұқсас тұстарын анықтау.

Мәтінтудыру

Тіл оралымдарын қолдану арқылы сөйлеушіге әсер ету;

сурет, видео, өлең, кесте, сызбалар бойынша сипаттап, суреттеп, баяндап мәтін құрау.

ойын қорыта отырып, ұсыныс жасауды үйрену;

әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену

Қазақ тілінің функционалдық стильдері

9.Ресми іс-қағаздар стилінің тілі.

9.1. Ресми іс-қағаздар стилінің қолданылу аясы

9.3.Ресми іс-қағаздар стиліндегі стандарт тілдік бірліктер

9.4.Публицистикалық стиль. Түрлері. Мақсаты

9.5. Публицистикалық стильдің қолданылу аясы

9.6. Публицистикалық стильдің лексикасы

9.7. Публицистикалық стильдің негізгі қызметтері

9.8. Публицистикалық стильдің экстралингвистикалық сипаты

9.9. Публицистикалық стиль және орфоэпиялық норма

9.10. Публицистикалық стиль. Шешендік сөздер

Грамматика лық норма Ресми іс-қағаздар стилі мен публицистикалық стиль және олардың ерекшеліктері мен қолданылу аясын білу
Лексикалық норма Ресми іс-қағаздар стилі мен публицистикалық стильдің лексикасымен, тілдік бірліктерімен танысу
Мәтінтану

Мәтін бойынша ресми және публицистикалық стиль бедерлерін тауып, оларға тән белгілерді талдау;

көпшілікке бағытталған мәтіндердегі (мақала, интервью, пікірталас, очерк) терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау;

мәтінде көтерілген мәселенің (саяси-қоғамдық, тәрбиелік) маңыздылығын анықтап, баға беру;

мәтінді абзац пен бөліктерге бөлу, ойын (автордың көзқарасы мен ақпарат берілген тұстарын) дұрыс жүйелеп, логикалық және стильдік түзетулер енгізу, редакциялау

Мәтінтудыру

Көпшілік алдында сөз сөйлеуде вербалдық және бейвербалдық элементтерді қолдану;

кез келген тақырыпта үндеу құрастыру;

юмор, сарказмды қолдануды үйрену;

әртүрлі дереккөздерінен (сөздіктерден, БАҚ, ғылыми еңбектер) ақпараттарды алу, сілтеме жасауды үйрену

 

Меню